Bí Mật Thật Sự Của Chế Độ Ăn Giàu Kiềm

Bí Mật Thật Sự Của Chế Độ Ăn Giàu Kiềm
4.56 (91.11%) 9 votes

Caroty.com trân trọng gửi đến Quý độc giả bài viết: Bí Mật Thật Sự Của Chế Độ Ăn Giàu Kiềm (có bằng chứng khoa học)

Chế độ ăn giàu kiềm nghe có vẻ khó tin tuy nhiên đã có nhiều người thực hiện.

Những người khởi xướng chế độ ăn này đã gợi ý thay thế những món ăn có tính axit bằng những thực phẩm có tính kiềm để cải thiện sức khỏe.

Thậm chí họ còn khẳng định rằng chế độ ăn này giúp chống lại những căn bệnh nguy hiểm như ung thư.

Thực tế, có khá ít người tin tưởng vào chế độ ăn này và lên tiếng khẳng định về kết quả kỳ diệu mà nó có thể đem lại…

Tuy nhiên, liệu có cơ chế khoa học thật sự nào đằng sau chế độ ăn giàu kiềm không? Hãy cùng điểm qua những thông tin dưới đây.

Chế độ ăn giàu kiềm là gì?

Chế độ ăn giàu kiềm còn được biết đến là chế độ ăn cân bằng axit-kiềm hay chế độ tạo “tro” kiềm.

Chế độ này dựa trên giả thuyết đưa ra là: những thực phẩm bạn ăn hàng ngày có thể làm thay đổi độ axit hay kiềm (độ pH) trong cơ thể bạn.

Dưới đây là cơ chế hoạt động của chế độ này…

Khi bạn tiêu hóa thực phẩm và giải phóng chúng dưới dạng năng lượng (calo), thực ra là bạn đang “đốt cháy” thực phẩm đó, trừ khi bạn thực hiện một phương pháp ăn uống nào đó để kiểm soát và làm chậm quá trình này.

Quá trình bạn “đốt cháy” thực phẩm sẽ sinh ra một loại “tro” trong cơ thể bạn, giống như việc đốt củi hoặc gỗ trong lò vậy.

Sau khi quá trình “cháy” diễn ra, loại “tro” này có thể mang tính axit hoặc kiềm (thậm chí là trung tính)… Và những người khởi xướng chế độ ăn này tin rằng chính những loại “tro” này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến độ axit trong cơ thể bạn.

Chính vì vậy, nếu bạn ăn thực phẩm với “tro” axit, thì nó sẽ làm cơ thể bạn có tính axit và ngược lại, thực phẩm với “tro” kiềm sẽ làm cơ thể bạn mang tính kiềm. Nếu “tro” trung tính thì sẽ không có tác động gì tới cơ thể. Rất đơn giản, đúng không?

Các loại “tro” axit được cho rằng sẽ làm cơ thể bạn yếu ớt, dễ bệnh tật, trong khi loại “tro” kiềm được xem như là chất bảo vệ cơ thể. Bằng việc chọn nhiều loại thực phẩm có tính kiềm hơn, bạn có thể “kiềm hóa” chế độ ăn của mình và nâng cao sức khỏe.

Thành phần thực phẩm tạo ra “tro” axit bao gồm protein, phốt-phát và sulfur, trong khi thành phần mang tính kiềm gồm canxi, magiê, và kali (12).

Một số nhóm thực phẩm chính đã được phân loại axit, kiềm hoặc trung tính như sau:

  • Tính axit: thịt, gia cầm, cá, sữa, trứng, hạt ngũ cốc và đồ uống chứa cồn.
  • Trung tính: chất béo tự nhiên, tinh bột và đường.
  • Tính kiềm: hoa quả, các loại hạt, các loại đậu và rau.

Điểm mấu chốt: Theo như những người ủng hộ chế độ ăn giàu kiềm, những loại “tro” sinh ra từ quá trình “đốt cháy” thực phẩm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến độ axit hoặc độ kiềm trong cơ thể.

alkaline-foods-2

Độ pH trong cơ thể

Khi nói về chế độ ăn giàu kiềm, trước hết ta phải hiểu định nghĩa về giá trị pH.

Nói một cách đơn giản, độ pH là thước đo về độ axit hoặc kiềm của một vật chất nào đó.

Độ pH nằm trong khoảng từ 0 đến 14 với:

0 đến 7 là có tính axit.

Bằng 7 là trung tính.

Và từ 7 đến 14 là có tính kiềm. (tính kiềm thường được coi là căn bản)

Nhiều người ủng hộ phương pháp ăn giàu kiềm cho rằng họ sẽ biết được độ pH bằng cách dùng que thử nước tiểu, và chắc chắn được rằng nó là kiềm (pH trên 7) và không có tính axit (pH dưới 7).

Tuy nhiên, bạn phải hiểu rằng độ pH sẽ khác nhau tùy vị trí trong cơ thể, vì vậy mà một số bộ phận sẽ có tính axit, trong khi số khác mang tính kiềm. Và không có mức độ cố định nào cho cả cơ thể.

Dạ dày của chúng ta chứa đầy axit hydrochloric, điều này khiến độ pH của dạ dày nằm trong khoảng 2 đến 3.5 (có tính axit cao). Và tính axit ở đây là cần thiết bởi nó dùng để tiêu hóa thức ăn.

Trong khi đó, máu trong cơ thể người thường có tính kiềm nhẹ, với độ pH nằm trong khoảng 7.35 đến 7.45.

Nếu độ pH trong máu nằm ngoài giới hạn trên mà không được chữa trị sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí tử vong. Tuy nhiên, điều này chỉ xảy ra khi cơ thể đang có một chứng bệnh cụ thể nào đó, và thức ăn bạn ăn hàng ngày không hề liên quan đến độ pH của máu.

Điểm mấu chốt: Độ pH là thước đo độ axit hoặc kiềm của một vật chất nào đó. Axit trong dạ dày mang tính axit rất cao, trong khi máu mang tính kiềm nhẹ, nằm trong khoảng 7.35 đến 7.45.

ph-level-2

Thức ăn có thể ảnh hưởng đến độ pH của nước tiểu chứ không ảnh hưởng đến máu

Việc máu luôn giữ một độ pH không đổi rất quan trọng đối với sức khỏe của bạn.

Bởi lẽ, nếu độ pH này không nằm trong giới hạn thông thường, các tế bào sẽ dừng hoạt động và nhanh chóng dẫn đến tử vong nếu không được chữa trị kịp thời.

Chính vì vậy, cơ thể tạo ra nhiều cơ chế làm việc hiệu quả để cân bằng độ pH. Cơ chế này còn được biết đến là Cân bằng nội môi axit-kiềm.

May mắn cho chúng ta là cơ chế này làm cho các yếu tố bên ngoài không thể gây ảnh hưởng đến độ pH của máu. Nếu điều này sai, đồng nghĩa với việc các tác nhân bên ngoài làm ảnh hưởng đến độ pH của máu, thì chắc chắn chúng ta sẽ gặp nguy hiểm.

Sự thật là … thức ăn sẽ không thể thay đổi độ pH của máu.

Tuy vậy, thực phẩm vẫn có thể thay đổi độ pH trong nước tiểu, dù sự thay đổi này vẫn chưa có bằng chứng thuyết phục nào để chứng minh (34).

Trên thực tế, việc thay đổi pH trong nước tiểu là một cách để cơ thể tự cân bằng độ pH của máu, bằng cách thải trừ bớt axit qua nước tiểu.

Khi bạn ăn một miếng bít-tết bò lớn, vài giờ sau, nước tiểu của bạn sẽ mang tính axit, bởi vì cơ thể đã đào thải nó ra khỏi người bạn.

Có thể nói rằng, sử dụng độ pH trong nước tiểu để đánh giá độ pH toàn cơ thể hay sức khỏe của bạn là sai. Bởi độ pH trong nước tiểu này có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác chứ không chỉ bởi chế độ ăn của bạn.

Chính vì thế, nếu bạn sử dụng que thử và thấy rằng nước tiểu của mình có tính kiềm, thì điều đó cũng không (hoặc rất ít) liên quan đến độ kiềm trong cơ thể cũng như sức khỏe tổng thể của bạn.

Điểm mấu chốt: Cơ thể chúng ta điều chỉnh độ pH một cách rất chặt chẽ và chế độ ăn của bạn không thể ảnh hưởng đến nó. Tuy vậy, chế độ ăn có thể thay đổi độ pH trong nước tiểu.

food-choice

Thực phẩm có tính axit không phải là nguyên nhân gây loãng xương

Loãng xương là chứng bệnh về xương xảy ra khi mật độ khoáng chất trong xương giảm.

Loãng xương là căn bệnh đặc biệt phổ biến ở phụ nữ sau mãn kinh, và làm tăng đáng kể nguy cơ gãy xương.

Nhiều người đặt lòng tin vào chế độ ăn giàu kiềm đã nghĩ rằng, để duy trì độ pH trong máu ở mức không đổi, cơ thể đã lấy các khoáng chất có tính kiềm (như canxi) từ xương để trung hòa axit từ các loại thực phẩm nhiều axit. Và theo như giả thuyết này, có vẻ như những chế độ ăn kiểu phương Tây sẽ làm giảm mật độ chất khoáng trong xương. Giả thuyết này được gọi là “giả thuyết tro axit và bệnh loãng xương”.

Tuy nhiên, vấn đề với giả thuyết này là, nó đã bỏ qua hoàn toàn chức năng của thận. Bởi vai trò chính của thận là loại bỏ axit và điều hòa độ pH của cả cơ thể.

Thận sản sinh ra i-on bicarbonate để trung hòa axit trong máu, đây chính là quá trình cho phép cơ thể điều chỉnh độ pH trong máu một cách chặt chẽ (5).

Hệ thống hô hấp của chúng ta cũng tham gia vào quá trình kiểm soát độ pH máu. Khi i-on bicarbonate từ thận kết hợp với axit trong máu, phản ứng sẽ tạo thành carbon dioxit (hay CO2 mà chúng ta vẫn thở ra) và nước ( thải ra qua đường tiểu).

Chính vì thế, xương không hề tham gia vào quá trình kiểm soát độ pH này chút nào.

Một vấn đề khác với giả thuyết “tro”-axit này, đó là nó còn bỏ qua nguyên nhân chính gây loãng xương, đó là thiếu hụt protein collagen trong xương (6, 7).

Trớ trêu thay, việc thiếu hụt collagen này là do trong chế độ ăn thiếu axit orthosilicic và axit ascorbic (hay Vitamin C)(8).

Về mặt khoa học, trước nay chưa có một nghiên cứu nào cho thấy mối quan hệ giữa chế độ ăn nhiều axit và mật độ xương hay nguy cơ gãy xương.

Trên thực tế, thậm chí độ pH trong nước tiểu cũng không hề liên quan đến tình trạng sức khỏe của xương (91011).

Trái ngược lại với định kiến bấy lâu của số đông, thực ra chế độ ăn nhiều protein (có tính axit) giúp xương khỏe hơn (12, 13, 14).

Nghiên cứu này không khẳng định hoàn toàn, nhưng nó đề đạt rằng, protein từ động vật, loại thực phẩm có tính axit cao nhất, thực chất mang lại lợi ích cho xương.

Dựa vào kết quả các thử nghiệm lâm sàng (nghiên cứu khoa học thực tế), các nhà khoa học đã đưa đến kết luận rằng chế độ ăn chứa axit không có ảnh hưởng gì đến lượng canxi trong cơ thể (151617).

Và nếu những loại thực phẩm có tính axit thật sự có ảnh hưởng, đó sẽ là ảnh hưởng tích cực: chúng giúp cải thiện xương bằng cách duy trì canxi trong xương và kích hoạt hooc-môn IGF-1, chính điều này sẽ thúc đẩy sự hồi phục cơ bắp và xương khớp (1819).

Đồng thời điều này cũng củng cố các nghiên cứu cho rằng chế độ ăn nạp nhiều protein (có tính axit cao) sẽ làm xương khỏe hơn, chứ KHÔNG PHẢI yếu đi.

Điểm mấu chốt:  Chưa hề có nghiên cứu nào khẳng định rằng chế độ ăn nhiều axit là có hại cho xương. Thậm chí protein, một loại dinh dưỡng có tính axit, còn được chứng minh là có lợi.

luong-xuong

Liệu có mối liên quan nào giữa độ axit và ung thư?

Một nghiên cứu đánh giá toàn diện nhất về vấn đề mối tương quan giữa chế độ ăn giàu axit và ung thư đã đưa đến kết luận rằng không hề có mối liên quan trực tiếp giữa chúng (20).

Mặc dù đã có kết luận như vậy, nhưng nhiều luồng tranh cãi vẫn xảy ra, cho rằng ung thư chỉ phát triển trong môi trường axit và chỉ có thể điều trị hoặc chữa khỏi trong môi trường kiềm.

Tuy nhiên ý tưởng này hoàn toàn là một thiếu sót. Đầu tiên và quan trọng nhất, như đã được trình bày ở trên, thực phẩm không thể ảnh hưởng đến độ pH của máu (421).

Thứ hai, cả khi chúng ta giả định rằng thực phẩm có ảnh hưởng nghiêm trọng đến độ pH của máu hay các mô, thì các tế bào ung thư cũng không chỉ phát triển giới hạn trong mỗi môi trường axit.

Thực tế cho thấy, ung thư phát triển ngay trong mô ở cơ thể bình thường, mà cơ thể chúng ta vốn dĩ đã có độ kiềm nhẹ khoảng 7.4. Nhiều thực nghiệm đã khẳng định chắc chắn điều này bởi họ đã thành công trong việc nuôi cấy tế bào ung thư ngay cả trong môi trường kiềm (22).

Và khi khối u phát triển nhanh hơn trong môi trường axit, bản thân khối u cũng có thể tạo ra axit. Vì vậy, không phải môi trường axit tạo ra ung thư, mà chính là căn bệnh ung thư đã tạo ra môi trường axit (23).

Điểm mấu chốt: Các nghiên cứu hiện nay chỉ ra rằng, không có sự liên kết nào giữa môi trường axit và ung thư. Tế bào ung thư có thể phát triển ngay cả trong môi trường kiềm.

cancer

Chúng ta có thể rút ra được bài học gì từ chế độ ăn của tổ tiên loài người?

Nhìn lại giả thuyết về tính axit-kiềm từ quan điểm khoa học và tiến hóa, chúng ta có thể rút ra nhiều điều.

Một nghiên cứu đã ước tính được rằng, 87% loài người ở thời kỳ chưa có nông nghiệp đều ăn thực phẩm có tính kiềm (24).

Đây chính là nguồn cơn cho mọi sự tranh luận về chế độ ăn giàu kiềm.

Tuy nhiên, các nghiên cứu của tổ chức Weston A Price được thực hiện với dân tộc Masai và Inuit cho ra những bằng chứng khoa học đầu tiên chỉ ra rằng, chế độ ăn nhiều tính axit có rất ít hoặc không có ảnh hưởng gì đến sức khỏe tổng thể.

Những tộc người này vẫn duy trì được sức khỏe vô cùng tuyệt vời dù chế độ ăn của họ dựa chủ yếu vào thịt động vật.

Nhiều nghiên cứu được thực hiện gần đây hơn ước tính rằng một nửa loài người trước thời kỳ có nông nghiệp ăn chế độ giàu kiềm, nửa còn lại ăn chế độ giàu axit (25).

Kết quả này mang tính thực tế hơn bởi lẽ tổ tiên chúng ta sống ở những vùng tự nhiên hoang dã khác nhau, tiếp cận với những nguồn thực phẩm khác nhau. Sự thật là chế độ ăn giàu axit có vẻ phổ biến hơn khi con người di chuyển dần về phía bắc xích đạo, xa khỏi khu vực nhiệt đới (26).

Vì vậy, dù thực tế là một nửa số người săn bắn hái lượm thời kỳ đó hầu như chỉ ăn chế độ nhiều axit, nhưng họ gần như không mắc các căn bệnh của nền văn minh hiện đại bây giờ (27).

Thông điệp cần ghi nhớ

Không như nhiều chế độ ăn kỳ lạ khác, chế độ ăn nhiều kiềm thực ra khá lành mạnh.

Chế độ này khuyến khích con người ăn thêm trái cây, rau quả và các nguồn thức ăn thực vật, đồng thời hạn chế ăn các đồ ăn nhanh đã qua chế biến.

Tuy nhiên, những lời khẳng định, tuyên bố về cơ chế hoạt động đằng sau chế độ ăn này CHƯA có cơ sở khoa học hay nghiên cứu đáng tin nào chứng minh.

Axit thực chất bao gồm nhiều yếu tố cần thiết cấu thành sự sống, như amino axit, axit béo và thậm chí cả DNA của bạn cũng là axit (axit deoxyribonucleic).

Chế độ ăn giàu kiềm lành mạnh là bởi nó dựa trên các loại thực phẩm tươi sạch và chưa qua chế biến. Và những loại thực phẩm này hoàn toàn không liên quan đến việc mang tính kiềm hơn hay axit hơn. Chấm hết!

Caroty tổng hợp từ Webmd, healthscript, authoritynutrition…

Nếu bạn thấy bài viết hữu ích hãy like và share ngay nhé.

Danh mục tài liệu tham khảo từ các công trình nghiên cứu, bằng chứng khoa học:

1. Potential renal acid load of foods and its influence on urine pH.
Remer T1, Manz F

2. http://ajph.aphapublications.org/doi/pdf/10.2105/AJPH.26.11.1113

3. Potential renal acid load of foods and its influence on urine pH.
Remer T1, Manz F.

4. Nutritional disturbance in acid–base balance and osteoporosis: a hypothesis that disregards the essential homeostatic role of the kidney
Jean-Philippe Bonjour

5. The kidney and acid-base regulation
Bruce M. Koeppen

6. Collagen cross-links as a determinant of bone quality: a possible explanation for bone fragility in aging, osteoporosis, and diabetes mellitus.
Saito M1, Marumo K.

7. Collagen cross-links in mineralizing tissues: a review of their chemistry, function, and clinical relevance.
Knott L1, Bailey AJ.

8. Update on nutrients involved in maintaining healthy bone.
Rondanelli M1, Opizzi A, Perna S, Faliva MA.

9. Dietary Acid Load Is Not Associated with Lower Bone Mineral Density Except in Older Men1,2
Robert R. McLean3,4,*, Ning Qiao5, Kerry E. Broe3, Katherine L. Tucker6, Virginia Casey3, L. Adrienne Cupples7, Douglas P. Kiel3,4, and Marian T. Hannan3,4

10. Low urine pH and acid excretion do not predict bone fractures or the loss of bone mineral density: a prospective cohort study
Tanis R FentonEmail author, Misha Eliasziw, Suzanne C Tough, Andrew W Lyon, Jacques P Brown and David A Hanley

11. Quality of diet and potential renal acid load as risk factors for reduced bone density in elderly women.
Pedone C1, Napoli N, Pozzilli P, Lauretani F, Bandinelli S, Ferrucci L, Antonelli-Incalzi R.

12. The acid-base hypothesis: diet and bone in the Framingham Osteoporosis Study.
Tucker KL1, Hannan MT, Kiel DP.

13. Prospective study of dietary protein intake and risk of hip fracture in postmenopausal women.
Munger RG1, Cerhan JR, Chiu BC.

14. Protein consumption and bone mineral density in the elderly : the Rancho Bernardo Study.
Promislow JH1, Goodman-Gruen D, Slymen DJ, Barrett-Connor E.

15. Meta-Analysis of the Effect of the Acid-Ash Hypothesis of Osteoporosis on Calcium Balance†‡
Tanis R. Fenton, Andrew W. Lyon, Michael Eliasziw, Suzanne C. Tough, David A. Hanley

16. Causal assessment of dietary acid load and bone disease: a systematic review & meta-analysis applying Hill’s epidemiologic criteria for causality.
Fenton TR1, Tough SC, Lyon AW, Eliasziw M, Hanley DA.

17. The kidney and acid-base regulation
Bruce M. Koeppen

18. Phosphate decreases urine calcium and increases calcium balance: a meta-analysis of the osteoporosis acid-ash diet hypothesis.
Fenton TR1, Lyon AW, Eliasziw M, Tough SC, Hanley DA.

19. Dietary protein: an essential nutrient for bone health.
Bonjour JP1.

20. Examining the relationship between diet-induced acidosis and cancer
Ian Forrest Robey

21. Effect of an acute oral protein load on renal acidification in healthy humans and in patients with chronic renal failure.
N G de Santo, G Capasso, G Malnic, P Anastasio, L Spitali and A D’Angelo

22. Acidic pH enhances the invasive behavior of human melanoma cells.
Martínez-Zaguilán R1, Seftor EA, Seftor RE, Chu YW, Gillies RJ, Hendrix MJ.

23. Acid treatment of melanoma cells selects for invasive phenotypes.
Moellering RE1, Black KC, Krishnamurty C, Baggett BK, Stafford P, Rain M, Gatenby RA, Gillies RJ.

24. Estimation of the net acid load of the diet of ancestral preagricultural Homo sapiens and their hominid ancestors.
Sebastian A1, Frassetto LA, Sellmeyer DE, Merriam RL, Morris RC Jr.

25. Estimation of the diet-dependent net acid load in 229 worldwide historically studied hunter-gatherer societies1,2
Alexander Ströhle, Andreas Hahn, and Anthony Sebastian

26. Latitude, local ecology, and hunter-gatherer dietary acid load: implications from evolutionary ecology1,2
Alexander Ströhle, Andreas Hahn, and Anthony Sebastian